De kat titeren: zin of onzin?
Jaren geleden kwam Simone van Thiel met haar kat bij de dierenarts. Ze wilde haar kat laten titeren en had bij het maken van de afspraak gevraagd of dit mogelijk was. Het antwoord was “ Ja dit kan”. Tijdens de bloedafname bleek haar lieve pluizige vriendin hier helemaal niet van gecharmeerd en veranderde in een ontembaar kattenkopje. De dierenarts en de assistente zagen het niet meer zitten, om nog bloed af te nemen. Toen kreeg ze het bericht “ Ja, we kunnen wel titeren, maar dit is niet betrouwbaar en dan moet je toch alsnog vaccineren”. Dit riep vele vragen op, want waar zijn wij dan mee bezig als het eigenlijk toch niet betrouwbaar is?
Simone van Thiel is Veterinair natuurgeneeskundig therapeut i.o. bij Silverlinde en schreef een artikel over titeren bij katten met VacciCheck.
Als eerste bekijken we de meest voorkomende ziektes en waar er tegen gevaccineerd wordt.
Feline Panleukopenievirus (FPV)
Feline Panleukopenievirus (kattenziekte) is nauw verwant aan het Canine Panleukopenievirus (CPV) en valt onder het Parvovirus.
Het komt bij katten van alle leeftijden voor. Kittens tot 6 maanden zijn hier het gevoeligst voor, maar volwassen onbeschermde katten kunnen ook kattenziekte krijgen. In 10% van de gevallen wordt kattenziekte verkregen door CPV. CPV wordt op dezelfde manier overgedragen als FPV.
Zieke katten scheiden grote hoeveelheden FPV uit met hun ontlasting. De jonge of volwassen kat kan via de neus of de bek besmet raken. Het virus zit in alle uitscheiding van de zieke kat, zoals ontlasting, braaksel, maar ook traanvocht en speeksel. Indirect kan de kat ook besmet worden met FPV. Door gebruik te maken van dezelfde voerbakjes, kattenbak, transportmandjes en verblijf. Zelfs de kleding van de eigenaar van de zieke kat, kan FPV overdragen. Maar ook kattenvlooien kunnen een rol spelen bij de overdracht van het virus (MSD Animal Health, sd) (DierenDokters, sd)
Het virus overleeft ongeveer een jaar in de omgeving en is resistent tegen de meeste desinfectiemiddelen. Hierdoor kan de besmetting nog na een jaar plaatsvinden.
Bij een besmetting van het FPV overleeft 90% van de katten dit niet. Overleeft de kat dit wel, dan blijft deze altijd drager van het virus en besmet daarmee andere katten (DierenDokters, sd) .
Overigens dacht men vroeger dat honden (CPV) en katten (FPV) elkaar niet konden besmetten, maar inmiddels is uit onderzoek gebleken dat deze besmetting weldegelijk mogelijk is (LICG, sd).
Geldigheid vaccinatie: 3 jaar
Niesziekte
Is een besmettelijke ziekte van de voorste luchtwegen. Niesziekte kan zowel door een virus als door een bacterie veroorzaakt worden. Managementfactoren spelen bij de overdracht een belangrijke rol. Hoe meer katten, bijvoorbeeld in pensions, cattery of asiel, hoe groter de infectiedruk is. Katten met een slecht werkend immuunsysteem door onderliggende ziektes zoals FeLV (kattenleukemie) en FIV (Katten Immunodeficiëntievirus) lopen een groter risico op niesziekte. Daarnaast zijn jonge dieren vaak gevoeliger vanwege een nog niet optimaal functionerend afweersysteem, maar ook stress ondermijnt een goede afweer tegen ziekteverwekkers. Bepaald gebruik van medicijnen, zoals corticosteroïden en chemotherapie, kan ervoor zorgen dat de kat vatbaarder is (LICG, sd).
De belangrijkste ziekteverwekkers zijn Feline Herpesvirus (FHV), Feline Calcivirus (FCV). De bacteriën Bordetella Bronchiseptica en de Chlamydia Felis worden gezien als primaire pathogenen van niesziekte (MSD Animal Health, sd). Bordetella Bronchiseptica wordt gegeven via een neusdruppel, dit is de gangbare methode voor katten, omdat de bescherming lokaal in de neus ontstaat.
Het virus van niesziekte wordt direct overgedragen. Dit kan gebeuren door niezen, maar ook door direct contact met het slijmvlies, speeksel of traanvocht. Door weerstandsvermindering komt er vaak nog een bacteriële infectie overheen. Het gehele keel, neus en ooggebied staat met elkaar in verbinding, waardoor deze onderdelen vaak samen zijn aangetast. Er wordt ook wel gesproken over het niesziektecomplex.
In nestjes raken kittens regelmatig via de moeder geïnfecteerd met niesziekte (FHV) Dit kan slapend bij de moeder aanwezig zijn (DierenDokters, sd).
Geldigheid vaccinatie: 1 jaar.
Wat is titeren en wat is de relatie met vaccineren?
Met een titerbepaling worden de antistoffen tegen Panleukopenievirus, Feline Herpesvirus en het Feline Calcivirus in het bloed gemeten. De aanwezigheid en de hoeveelheid antistoffen worden gebruikt om te bepalen of de kat beschermd is tegen deze ziektes.
Aan de hand van de uitslag van de test, kan de dierenarts in overleg met de eigenaar besluiten of vaccinatie noodzakelijk is. In het geval dat alle antilichamen nog aanwezig zijn in het lichaam, heeft de kat geen vaccinatie nodig. Het heeft dan ook geen enkele zin om te vaccineren. De vaccinatie gaat niks doen en de bescherming zal ook niet extra toenemen. Het is van belang dat de geldige titer in het Europees paspoort wordt vermeld als bewijs dat het dier nog voldoende beschermd is, met daarbij het advies wanneer de titer te herhalen. Dit is net zoals je de vaccinatie zou registreren in het Europese paspoort.
De titerbepaling meet de antilichamen die verkregen zijn door ziektes of door vaccinatie, maar ook de maternale antilichamen. Dit zijn de antistoffen die de kittens meekrijgen van hun moeder na de geboorte. Zolang deze nog aanwezig zijn bij het kitten is de kans groot dat een vaccinatie niet aanslaat. De maternale antilichamen nemen na verloop van tijd af, maar dat kan soms wel tot 15 weken duren. Het is dus belangrijk om vanuit het nest de kittens te titeren. Zo krijgt men een duidelijk inzicht wanneer de maternale antilichamen verdwijnen en kan er op het juiste moment gevaccineerd worden. Het bijkomende voordeel is dat er mogelijk met slechts één vaccinatie de kat beschermd is, in plaats van met meerdere vaccinaties. Wel wordt er dan geadviseerd om 3 weken na vaccinatie de kat nogmaals te titeren om te kijken of de vaccinatie is aangeslagen. De mogelijkheid bestaat zelfs dat door op precies het juiste moment te vaccineren de kat, levenslang beschermd is. Dit wordt gecontroleerd doormiddel van een titerbepaling bij volwassen dieren, gewoonlijk om de 3 jaar (afhankelijk van de uitslag). De titerbepalingen testen zowel op FPV, FHV en FCV. Omdat er dus nog meer ziekteverwekkers zijn die een variant van niesziekte kunnen veroorzaken is het niet zo dat de kat geen niesziekte meer kan krijgen als hij goede titers heeft voor FHV en FCV.
Door de titerbepaling hoeft er niet klakkeloos gevaccineerd te worden en kan iedere kat op maat gevaccineerd worden. Het enige nadeel bestaat dat niet alle vaccins los beschikbaar zijn maar dat het altijd combinatie vaccins zijn . Door het niet jaarlijks en driejaarlijks te vaccineren, maar op maat, kan er behoorlijk wat belasting bespaard blijven voor de kat. Wat er niet in gaat, zorgt ook niet voor problemen!
Voor Katten met bijvoorbeeld huid- en vachtproblemen, auto-immuunziekte, allergieën, epilepsie of heftige reacties op vaccins kan titeren vele voordelen geven. Met een geldige titer hoeven ze niet gevaccineerd te worden en krijgt hun immuunsysteem ook geen trigger, waardoor de klachten kunnen verergeren (VacciCheck, sd).
De betrouwbaarheid van de VacciCheck Feline is als volgt:
- Panleukopenie (FPV)
Sensitiviteit 89% Specificiteit 98% Nauwkeurigheid 93% - Herpes (FHV)
Sensitiviteit 93% Specificiteit 96% Nauwkeurigheid 92% - Calici (FCV)
Sensitiviteit 90% Specificiteit 91% Nauwkeurigheid 88%
De sensitiviteit houdt in dat een positief dier positief uit de test komt, dit betekent dat er antilichamen in het lichaam aanwezig zijn. De specificiteit houdt in dat een dier negatief uit de test komt en er geen meetbare antilichamen meer in het lichaam aanwezig zijn (VacciCheck, sd).
De antistoffen tegen niesziekte zijn met de VacciCheck goed aan te tonen.
Er moet wel rekening gehouden worden met het feit dat FHV en FCV meerdere componenten bevatten die hetzelfde ziektebeeld geven.
Bovendien kan het Calicivirus muteren, waardoor niet de juiste antilichamen worden aangemaakt na vaccinatie. (VacciCheck, sd).
Dit maakt overigens ook dat zelfs de vaccinatie geen volledige betrouwbaarheid qua bescherming geeft. Een gevaccineerde kat kan dus ook nog steeds besmet raken met niesziekte (LICG, sd).
Conclusie: het nut van titeren bij katten
De conclusie is dat het titeren van katten zeker geen onzin is. Integendeel, het is een waardevolle methode om onnodige vaccinaties en de bijbehorende draagstoffen te vermijden. Overmatige vaccinatie kan het immuunsysteem belasten, wat op de langere termijn kan bijdragen aan gezondheidsproblemen. Door bewust om te gaan met vaccineren, kunnen we het immuunsysteem van de kat beschermen, ondersteunen én controleren op de juiste bescherming.
Na het onderzoek is Simone een groot voorstander geworden van het titeren op jonge leeftijd, bij voorkeur al tijdens de nestperiode. “‘Zo kunnen we vaccineren uitstellen tot het moment waarop er geen maternale antilichamen meer aanwezig zijn. Dit is vooral van belang bij het Feline Panleukopenievirus (FPV). Voor het Feline Herpesvirus (FHV) en het Feline Calicivirus (FCV) ben ik ook voorstander van titeren, maar zie ik vaccinatie na een negatieve uitslag (dus geen antilichamen) niet als vanzelfsprekend. Hier ligt de nadruk vooral op het in stand houden van een sterk immuunsysteem.”
Een gezond immuunsysteem bereik je niet alleen door verstandig te vaccineren, maar ook door passende voeding te geven, stress zoveel mogelijk te beperken en waar nodig natuurgeneeskundige ondersteuning in te zetten.
Dat titeren nog niet overal bij dierenartsen wordt aangeboden, kan verschillende oorzaken hebben. Mogelijk hebben zij zich er nog niet voldoende in verdiept, of vinden zij het lastig om bloed af te nemen bij katten. Dat dit inderdaad niet altijd eenvoudig is, zoals in de praktijk gebleken bij Simone haar kat.
Tot slot is het belangrijk te benadrukken dat vaccineren een vrije keuze blijft. Niemand is verplicht zijn dier te laten vaccineren, laten we die vrijheid vooral behouden en onderbouwen met kennis en bewustzijn.
Bronvermelding
AniCura. (sd). Behandelingen kat inenting van uw kat. Opgeroepen op 05 28, 2025, van Anicura: https://www.anicura.nl/behandelingen/kat/inenting-kat/
DierenDokters. (sd). Kattenziekte of Panleucopenie bij de kat. Opgeroepen op 05 28, 2025, van Dierendokters: https://www.dierendokters.com/katten/ziekten/panleucopenie-kattenziekte
DierenDokters. (sd). Niesziekte bij de kat. Opgeroepen op 05 28, 2025, van Dierendokters.
LICG. (sd). Katten kattenziekte oorzaak en naamgeving. Opgeroepen op 05 28, 2025, van LICG: https://www.licg.nl/katten/kattenziekte/#oorzaak-en-naamgeving
LICG. (sd). Niesziekte bij de kat. Opgeroepen op 05 28, 2025, van LICG: https://www.licg.nl/katten/niesziekte-bij-de-kat/
MSD Animal Health. (sd). Vaccinaties bij de kat. Opgeroepen op 05 28, 2025, van MSD Animal Health: https://www.my-msd-animal-health.nl/gezelschapsdieren/gezondheid-kat/vaccineren/
(sd).NML Health.
(sd).Privé foto.
VacciCheck. (sd). Betrouwbaarheid VacciCheck. Opgeroepen op 01 03, 2026, van Vaccicheck: https://www.vaccicheck.nl/betrouwbaarheid-vaccicheck#
VacciCheck. (sd). VacciCheck Feline voor de kat. Opgeroepen op 05 28, 2025, van Vaccicheck: https://www.vaccicheck.nl/vaccicheck-feline-voor-de-kat
VacciCheck. (sd). Wat is VacciCheck. Opgeroepen op 05 28, 2025, van Vaccicheck: https://www.vaccicheck.nl/wat-is-vaccicheck
